عبد الكريم بى آزار شيرازى
333
باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن (فارسى)
نظر برخى مانند ابن خلدون در قرن پنجم ميلادى ذكر كردهاند . « 1 » علت ويرانى سد مأرب در قرآن . . . فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ . قرآن علت ويرانى سدّ مأرب را پس از احداث باغستانها و وفور نعمت و امنيت ، اعراض و روىگردانى از خدا و ناسپاسى در برابر نعمات الهى و شهوت و عياشى و اختلاف و تفرقه ، ذكر مىكند . خداوند نيز آنان را مورد غضب قرار داد و سيل عرم را به ويرانى سد عظيم مأرب فرستاد و سرانجام آن همه بوستانهاى پرنعمتشان به صحرايى سوزان تبديل گشت . و از آن همه درختان جز چند درخت سدر و شورهگز باقى نماند . « 2 » تحقيقات باستان شناسان نيز نشان مىدهد كه سد مأرب در طى مدت مديدى بر اثر فشار سيل رو به ويرانى نهاده و هجوم سيل از سال 447 م ، تا سال 450 ادامه داشته است ، و در اين سالها مردم سبأ به مرمت سد پرداختند ، ولى اين مرمت سد را به استحكام اوليه بازنگرداند و سرانجام در سال 532 م ، استقامت خود را از دست داد و در هم شكسته شد . بدين ترتيب تاريخ قوم سبأ كه اروپاييان تا اين اواخر آن را افسانه مىپنداشتند ، توسط باستان شناسان كشف شد و پرده از چهرهء معجزه تاريخى و جغرافيايى قرآن برداشت . ديدار سيّاحان اروپايى از سد مأرب خرابههاى شهر قديمى مأرب را سياحان اروپايى ، ( آرند در 1843 ، هالوى در 1869 ؛ و گلازر در 1888 ، در قرن 19 م ) بازديد كردهاند ، و به گفتهء ايشان ، اين شهر در دشتى به نام سبأ قرار دارد كه ارتفاعش از سطح دريا 1160 متر است و تا شمال كوه بلق امتداد
--> ( 1 ) . طنطاوى ، تفسير الجواهر ، ج 16 ، ص 176 ، 177 . ( 2 ) . Zwei Inschriften Uberden Dammbruch Von Mareb . M . d . V . G .